Arabica (Coffea arabica)
Koffiesoort die ~60% van de wereldproductie vertegenwoordigt, geteeld op hoogte (800-2200m). Complex aromatisch profiel, cafeïnegehalte 0,8-1,4%. Heeft 44 chromosomen (tetraploïd).
Waarom is Arabica botanisch uniek en zo kwetsbaar?
Coffea arabica is de enige koffiesoort met 44 chromosomen (tetraploid), terwijl Coffea canephora (Robusta) er slechts 22 heeft (diploid). Dit verschil heeft grote gevolgen: Arabica kan zich zelfbevruchten, wat genetische stabiliteit geeft aan cultivars maar ook genetische kwetsbaarheid bij ziekten. De soort is vermoedelijk spontaan ontstaan door hybridisatie van Coffea canephora en Coffea eugenioides in de hooglanden van Ethiopië, mogelijk 10.000 tot 25.000 jaar geleden. Arabica bevat gemiddeld 1,2 tot 1,5 % cafeïne op drooggewicht basis, significant minder dan Robusta's 2,7 %, wat bijdraagt aan de mildere smaak. De kwetsbaarheid van Arabica voor klimaatverandering is een groeiende zorg in de sector. Hogere temperaturen en veranderde neerslagpatronen dwingen producenten om hogere altitudes op te zoeken of robuustere hybriden te ontwikkelen. Organisaties als World Coffee Research en CIRAD werken aan F1-hybriden die de smaakverdiensten van Arabica combineren met de ziekteresistentie van Robusta, een uitdaging die de genetische diversiteit van de soort centraal stelt.
Hoe lees je een Arabica-etiket en wat zegt het echt?
Als je bij een Belgische specialtycafé of -roaster kiest voor een lot met 'Arabica' op het etiket, weet dan dat dit slechts de minimumvereiste is voor specialty. Wat écht van belang is: de variëteit binnen Arabica (Bourbon, Typica, Geisha, Caturra), de teelthoogte, de verwerkingsmethode en de score op het SCA-cuppingformulier. Een specialty-lot scoort minstens 80 op 100 punten op het cuppingprotocol van de Specialty Coffee Association. Een 'Arabica espresso' van een supermarkt en een 'Arabica Yirgacheffe' van een specialtyroaster zijn beiden Arabica, maar bevinden zich aan tegengestelde uiteinden van het kwaliteitsspectrum.
Verwante begrippen
Coffea arabica staat tegenover Coffea canephora (Robusta) en Coffea liberica als de drie commercieel belangrijkste koffiesoorten. Verwante begrippen: cultivar, varieteit, Ethiopische koffie, Arabica-robustablend en specialty coffee. De World Coffee Research Variety Catalogue documenteert meer dan 130 Arabica-variëteiten met sensorische profielen en agronomische gegevens, een referentie voor iedereen die dieper in Arabica-genetica wil duiken.