Welke Q-grader score definieert top koffie?

In het SCA-referentiekader behaalt een uitzonderlijke koffie 90 punten of meer op 100 bij een cupping door gecertificeerde Q-graders. Deze categorie — vaak '90+' of 'Outstanding' genoemd — vertegenwoordigt minder dan 0,1 % van de wereldwijde arabicaproductie. In de praktijk zijn loten die deze drempel bereiken altijd specialty-farm-microlots, doorgaans verkocht tegen prijzen die drie tot twintig keer hoger liggen dan de gewone specialty-koffiemarkt.

De Q-grader-certificering wordt verleend door het Coffee Quality Institute (CQI), opgericht in 1996 in de Verenigde Staten. Om Q-grader te worden, moet een evaluator 22 afzonderlijke sensorische examens afleggen, waaronder: identificatie van organische zuren in oplossing, driehoekstests op sterk gelijkende koffies, kalibratie op referentieloten met bekende scores, en beoordeling van geroosterde en gearomatiseerde loten om smaakafwijkingen te detecteren. Het slaagpercentage bij de eerste poging is lager dan 50 %. Q-graders moeten elke drie jaar hercertificeren.

De progressie van SCA-scores is niet-lineair qua zeldzaamheid. Een koffie van 80 punten is specialty — goed voor ongeveer 5 % van de wereldproductie. Bij 85+, de categorie 'Very Good' — circa 2 %. Bij 87+, 'Excellent' — circa 0,5 %. Bij 90+, 'Outstanding' — minder dan 0,1 %. Een koffie van 95 punten bestaat nauwelijks in de reguliere handel: de beste Cup of Excellence-loten (de meest gerenommeerde jaarlijkse nationale competitie) pieken rond 96 punten, en die loten worden via online veiling verkocht voor prijzen die soms meer dan €100 per 100 g bedragen.

De factoren die een 90+-score mogelijk maken zijn cumulatief en niet-compensatoir: een perfecte aromascore (9,5) compenseert geen clean cup-defect (8 punten in plaats van 10). Gemeenschappelijke kenmerken van 90+-koffies: variëteit met uitzonderlijk potentieel (Geisha, Ethiopische Heirloom, SL-28 op opmerkelijk terroir), hoogte boven 1.800 m, foutloze beheerste fermentatie, lichte branding die terroir-nuances bewaart, en proeven binnen 21 dagen na het branden. Opmerkelijk feit: de eerste koffie ooit publiekelijk beoordeeld op 94 punten was een Panama Geisha van Hacienda La Esmeralda, geveild in 2004 voor de toenmalige recordprijs van USD 21/pond — een revolutie die de mondiale perceptie van specialty koffie transformeerde.

SCA kwaliteitsschaal en aandeel in de wereldproductie